Het programma van eisen en wensen bevat alle specificaties waar een inschrijving aan moet voldoen. Dit luistert heel nauw. De aanbestedende dienst formuleert zo goed mogelijk wat hij wil en krijgt daar offertes voor. De vraagspecificatie moet transparant, non-discriminatoir zijn en niet in strijd met het gelijkheidsbeginsel. De eisen en wensen moeten proportioneel zijn.

In het programma van eisen en wensen worden de technische en functionele (minimum)eisen waaraan de opdracht moet voldoen beschreven. Verder kan invulling gegeven worden aan het eigen inkoopbeleid, zoals het betrekken van het lokale MKB en het stellen van eisen met betrekking tot duurzaam inkopen (kijk naar de algemeen geldende criteria toegespitst op de relevante branches. Zie: http://www.pianoo.nl/themas/duurzaam-inkopen

Ook kan een bijzondere uitvoeringsvoorwaarde (zie bouwblokkenmethode Social Return) worden gesteld.

De aanbestedende dienst kan ook aangeven of varianten zijn toegestaan (artikel 2.83 Aanbestedingswet 2012). Voorschrift 3.7 van de Gids Proportionaliteit stelt dat de aanbestedende dienst overweegt inschrijvers toe te staan varianten voor te stellen (alleen als EMVI het gunningscriterium is). De aanbestedende dienst moet dan wel in de offerteaanvraag aangeven welke minimumeisen aan de varianten gesteld worden. Volledig of deels functioneel specificeren wordt ook wel gezien als alternatief voor het stellen van varianten.

Zie voor technische specificaties: art. 2.75, 2.76, 2.77 en 2.78 Aanbestedingswet 2012.

De eisen die gesteld worden zijn knock-out eisen. Dat wil zeggen dat als een inschrijving aan één van de eisen niet voldoet, de inschrijving terzijde moet worden gelegd. Het is dus belangrijk goed na te denken over de te stellen eisen. Hierbij speelt ook het belang van marktkennis een rol. Bij een gebrek aan kennis van de betreffende markt kunnen onbedoeld strenge eisen worden opgenomen in de offerteaanvraag. Of eisen die niet nodig zijn, of waar de markt niet aan kan voldoen.

De eigenschappen waar een opdracht aan moet voldoen kunnen technisch of functioneel worden gespecificeerd.

Technisch specificeren
Hierbij wordt precies omschreven waar het te leveren product/dienst aan moet voldoen. Alle eigenschappen, prestaties, afmetingen van bv. het te leveren product wordt vastgelegd. In de praktijk wordt deze methode het meest toegepast. Nadeel is dat het maken van gedetailleerde specificaties tijd kost. Daar staat tegenover dat het beoordelen van de inschrijvingen eenvoudiger is. Beoordeeld wordt in welke mate de inschrijving voldoet en welke prijs geboden wordt. Technisch specificaties lenen zich goed voor gunning op laagste prijs.

Functioneel specificeren
Een aanbestedende dienst die meer gebruik wil maken van de kennis en ervaring van de marktpartijen, gebruikt functionele specificaties. Hierbij beschrijft de aanbestedende dienst bijvoorbeeld wat het gebruiksdoel is van een werk of product of wat het beoogde resultaat is van de dienst. De inschrijver beschrijft hoe het resultaat bereikt wordt en geeft hier een prijs voor af. Het beoordelen van dergelijke inschrijvingen kost veel tijd. Een beoordelingskader is noodzakelijk om de beoordelingen zo vergelijkbaar mogelijk te maken. In de praktijk wordt vaak een combinatie van functioneel en technisch specificeren gebruikt.

Wensen
Naast de eisen kunnen ook wensen worden opgenomen. Op wensen kan worden gescoord. Aan een wens hoeft niet te worden voldaan maar dit heeft gevolgen voor de kansen op gunning. Als een inschrijver aan meer wensen voldoet, zal hij een hogere score krijgen. Met wensen kunnen inschrijvingen dus van elkaar worden onderscheiden. Zie ook bij EMVI.