De keuze voor een bepaalde beoordelingsmethodiek kan er toe leiden dat bedrijven ‘strategisch inschrijven’ om zo hun win-kansen te vergroten. Zo kan een bedrijf gaan schuiven met prijzen, door op bepaalde onderdelen die hoog scoren heel laag in te schrijven en op onderdelen die heel laag scoren hoog in te schrijven. Ook kunnen er voor bepaalde onderdelen nul-prijzen worden aangeboden.

Uit de jurisprudentie blijkt dat strategisch inschrijven in beginsel is toegestaan, tenzij:

  • uit de aanbestedingsstukken blijkt dat het niet is toegestaan, of
  • blijkt dat de gehanteerde strategische inschrijving afbreuk doet aan de kwaliteit van de te leveren dienst, of
  • leidt tot ‘manipulatief biedgedrag’. Daarvan kan sprake zijn wanneer als gevolg van miskenning door de inschrijver van bepaalde aannames van de aanbestedende dienst, zoals bv. dat er realistische prijzen zullen worden geboden, de beoordelingssystematiek zo wordt gemanipuleerd dat daarmee het beoogde doel wordt verstoord.

Een aanbestedende dienst mag een inschrijving die manipulatief is terzijde leggen, maar het is afhankelijk van het oordeel van de rechter of er sprake is van manipulatief biedgedrag en het is niet altijd met zekerheid te zeggen of de rechter ook zo oordeelt. Het kan ook zijn dat de aanbestedende dienst van mening is dat er geen sprake is van ongeoorloofde strategische inschrijving, maar dat een andere inschrijver toch naar de rechter stapt en de rechter oordeelt dat er wel sprake is van ongeoorloofde strategische inschrijving. De gemeente loopt het minste risico als strategisch inschrijven zoveel mogelijk wordt voorkomen. Strategisch inschrijven is voor de gemeente ook niet (altijd) gunstig, want het kan zijn dat een inschrijver met strategisch inschrijven weliswaar de hoogste score behaald, maar niet de laagste (totaal)prijs heeft.

Om het risico op strategisch inschrijven zoveel mogelijk te voorkomen of in ieder geval te beperken, kunnen een of meer van de volgende maatregelen worden toegepast:

  • in de offerteaanvraag opnemen dat strategisch inschrijven niet is toegestaan en dat alleen realistische prijzen mogen worden geoffreerd;
  • in de offerteaanvraag opnemen dat negatieve en/of nulprijzen niet zijn toegestaan (NB: nulprijzen hoeven overigens niet altijd te leiden tot een ongeoorloofde strategische inschrijving of tot een ongunstige prijs voor de aanbestedende dienst);
  • in plaats van relatief gunnen, gunnen op waarde
  • de beoordelingssystematiek van te voren doorrekenen om te kijken of strategisch inschrijven soms mogelijk is;
  • in sommige gevallen de totaalprijs apart te laten meewegen;
  • één gunningscriterium voor prijs maken en geen subgunningscriterium op prijs.